Hoge Raad Teleperformance
Je kent het misschien wel. Je werkdag staat gepland van 08.00 tot 17.00 uur. Toch wordt van je verwacht dat je al een kwartier eerder aanwezig bent om je werk voor te bereiden. En als je officiële eindtijd is aangebroken, ben je soms nog niet direct klaar. Er moeten nog werkzaamheden worden afgerond voordat je naar huis kunt.
Op papier begint en eindigt je werkdag op een bepaald tijdstip. In de praktijk kan het voorkomen dat je al eerder aan het werk bent of pas later daadwerkelijk klaar bent. De vraag is dan: moet die extra tijd worden gezien als werktijd en moet je daarvoor worden betaald?
Tien minuten vóór de dienst: het arrest van de Hoge Raad
De Hoge Raad heeft zich hierover uitgesproken in de zaak Teleperformance. Werknemers moesten in deze zaak verplicht tien minuten vóór hun dienst aanwezig zijn om onder andere hun computer en programma’s op te starten en in te loggen.
Het gerechtshof oordeelde dat deze tien minuten betaalde arbeidstijd waren. De Hoge Raad liet dit oordeel in stand. Van belang was dat de werknemer in deze tijd werkzaamheden moest verrichten die nodig waren om zijn werk te kunnen doen. Hij kon deze tijd daardoor niet vrij besteden.
Het gaat dus niet alleen om het feit dat u eerder of langer aanwezig bent. De extra tijd moet worden besteed aan werkzaamheden voor uw werkgever of aan handelingen die noodzakelijk zijn om uw werk te kunnen uitvoeren.
Wat betekent dit voor de tijd ná uw dienst?
Het arrest van de Hoge Raad ging specifiek over de tien minuten vóór de dienst. Het uitgangspunt uit de zaak is echter ook relevant wanneer u na uw afgesproken eindtijd verplicht werkzaamheden voor uw werkgever moet verrichten. Het gaat namelijk om de vraag of u gedurende die tijd aan het werk bent en beperkt bent in de mogelijkheid om uw tijd zelf te besteden.
Stel dat uw werkdag volgens het rooster om 17.00 uur eindigt. U moet daarna echter nog de bus afsluiten, materialen opruimen, de locatie afsluiten of andere werkzaamheden uitvoeren die uw werkgever van u verlangt. Dan bent u feitelijk nog aan het werk.
Hierbij kan de redenering als in de Teleperformance-zaak van belang zijn: het feit dat de werkzaamheden vóór of ná de officiële werktijd plaatsvinden, maakt op zichzelf niet dat deze tijd geen werktijd kan zijn.
Een cao-bepaling over extra tijd: wat betekent dit voor uw loon?
In sommige cao’s staat dat werkzaamheden die kort vóór of na de normale werktijd worden uitgevoerd, niet als overwerk worden aangemerkt. Zo kan bijvoorbeeld zijn bepaald dat maximaal vijftien minuten aansluitend aan de normale werktijd niet als overwerk gelden.
Dat betekent echter niet automatisch dat deze tijd onbetaald mag blijven. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen werktijd en overwerk. Als u in deze tijd daadwerkelijk werkt of werkzaamheden verricht die nodig zijn om uw werk te kunnen uitvoeren, kan deze tijd wel als werktijd gelden. De vraag of u recht heeft op een eventuele overwerktoeslag staat daar los van.
Kort gezegd: de Hoge Raad heeft in de Teleperformance-zaak geoordeeld over tien minuten vóór de dienst en die tijd als betaalde arbeidstijd aangemerkt. Betoogd kan worden dat hetzelfde uitgangspunt ook geldt wanneer u na uw officiële eindtijd verplicht werkzaamheden voor uw werkgever moet uitvoeren. Of daar vervolgens ook sprake is van overwerk of recht op een overwerktoeslag, moet afzonderlijk worden beoordeeld.
